У мiнскай кансерваторыi мычаў вол, бляяла авечка i шапатаў вецер

Так патлумачыў сваю манеру спеваў саліст унiкальнага хору з Сардынii

Заўчора ў кансерваторыi давалi Сардынскi хор. У анонсе быў адзiн чароўны радок — "iхныя спевы ўнесеныя ў спiс Шэдэўраў нематэрыяльнай спадчыны чалавецтва ЮНЕСКА". Я падумаў, што калi дабяруся да Сардынii, то часу на слуханне хору будзе яўна бракаваць. I вырашыў не ўпускаць магчымасць тут.

Прыезд этнiчнага хору Сардынii — чарговая прыступка ў культурным супрацоўнiцтве Беларусi i гэтай iтальянскай выспы. Нашае консульства на Сардынii ўжо зладзiла цэлы шэраг iмпрэзаў. У канцы верасня там выступiлi "Харошкi", 18—19 кастрычнiка вакальны квартэт "Элегiя" ўзяў удзел у Мiжнародным фестывалi духоўнай харавой музыкi ў горадзе Кальяры. I вось — этнiчны сардынскi хор у Мiнску.

Рэкламы асаблiвай не было, нават вахцёрка кансерваторыi за дзень да канцэрта "нi пра якiя сардыны нiчога не чула". Тым не менш, людзей набiлася столькi, што сядзелi адно ў аднаго на галовах. Прадстаўляючы хор, вiцэ-прэзiдэнт правiнцыi Нуора Пепiна Пафi адзначыў:

— Я з вялiкiм хваляваннем i гонарам вiтаю ўсiх прысутных ад iмя нашага вострава Сардынiя!.. Мой вiзiт у Беларусь — вынiк наведвання амбасадарам Беларусi ў Iталii спадаром Скрыпком правiнцыi Нуора i падпiсаннем дамовы пра супрацоўнiцтва мiж Мiнскам i правiнцыяй Нуора. Нашая зямля — гэта старадаўнi край з тысячагадовымi традыцыямi. I тут мы сустрэлi такую ж багатую зямлю з такiмi ж старадаўнiмi традыцыямi. Культура з'яўляецца ўвасабленнем душы народа. I я мяркую, што менавiта з культурных стасункаў пачнецца эканамiчнае супрацоўнiцтва мiж нашай правiнцыяй i Беларуссю. Мы ўжо дамовiлiся, што ў студзенi прыедзе дэлегацыя прадстаўнiкоў бiзнэсу Нуора, каб усталяваць кантакты з прадстаўнiкамi бiзнэсу Беларусi. А сёння мы прывезлi вам часцiнку нашай душы — нашы этнiчныя спевы, якiя ЮНЕСКА прызнала шэдэўрам нематэрыяльнай спадчыны чалавецтва.

Пасля на сцэну выйшлi чатыры дзядзькi ў цiкавых футравых касцюмах — i заспявалi. Ды так, што ўсе проста замерлi з прыдыханнем.

У перапынках мiж песнямi кiраўнiк хору спадар Марыа Мамэлi распавядаў пра сутнасць спеваў у стылi sа hussеrtu. Спяваюць на чатыры мужчынскiя галасы: голас-салiст, бас, самы высокi голас i контравос. Каб было больш зразумела, Марыя патлумачыў:

— Вось ён сваiм спевам паўтарае мычанне вала, ён — бляянне авечкi, а ён — шоргат ветру.

Трыццаць хвiлiн спеваў прайшлi адным iмгненнем. Здавалася, зала ўвайшла ў транс i медытуе разам са спевакамi. У канцы Марыа папрасiў прабачэння:

— Мы так спацелi... У нас жа футравыя касцюмы... Аднак гэта — таксама сведчанне, што мы спявалi, не шкадуючы сiлы i нашай станоўчай энергii!..

Пасля iмпрэзы я звярнуўся з пытаннямi да шаноўнага амбасадара Iталii ў Беларусi спадара Джулiа Прыджонi.

— Спадару амбасадару, кажуць, што Сардынiя — гэта асобны свет, што гэта — "не зусiм Iталiя"...

— Гэта выспа. I як кожная выспа, мае свае асаблiвасцi. Акрамя таго, яна належала П'емонту — да таго часу, пакуль адбылося ўз'яднанне Iталii. Гэта вельмi старажытная зямля...

— Са сцэны казалi, што нават мова Сардынii адрознiваецца ад iтальянскай. Цi спадар амбасадар усё зразумеў, што тут спявалi?

— Так, яна адрознiваецца. Але не настолькi. Як i ўсе дыялекты — мае свае асаблiвасцi. Самае цудоўнае, што я сёння ўбачыў — гэта музыка. Яна вельмi натуральная, бо спявалi без партытуры. Спявалi музыкi, якiя нiколi не вучылiся спевам! Iх спевы адбываюцца вельмi натуральным чынам — i гэта здорава!..

— Вiцэ-прэзiдэнт правiнцыi Нуора спадар Пафi адзначыў, што Сардынiя i Беларусь падобныя тым, што гэта дзве старажытныя зямлi з тысячагадовымi традыцыямi. Якiя яшчэ падабенствы бачыце вы?

— Падабенства ў тым, што iтальянцы i беларусы — вельмi адкрытыя, шчырыя людзi. На працягу стагоддзяў нашы народы аб'ядноўвае тое, што мы перажывалi шмат акупацый i нашэсцяў розных народаў. I ад кожнага з гэтых народаў i iтальянцы, i беларусы бралi нешта сваё. Таму ў пэўным сэнсе нашы народы касмапалiтычныя, бо зведалi ўплыў шматлiкiх культур. Што яшчэ агульнае — гэта любоў да музыкi, любоў да танца. Ва ўсiм гэтым мы старалiся захаваць нашы нацыянальныя адметнасцi. Гэта адбываецца з беларусамi, гэта адбываецца з iтальянцамi.

— Наколькi я ведаю, ужо адбылiся сустрэчныя выступленнi на Сардынii — напрыклад, ансамбль "Харошкi". Цi ведаеце вы, як гэта сустрэлi ў Iталii?

— На вялiкi жаль, я не прысутнiчаў там асабiста. Але, наколькi я ведаю, сардынцы сустрэлi гэта з вялiкiм энтузiязмам. I я спадзяюся, што такое культурнае супрацоўнiцтва пераўтворыцца ў больш актыўнае супрацоўнiцтва сфераў бiзнэсу. Бо культура — трывалы падмурак любых адносiнаў.

— Цi паспеў спадар амбасадар паслухаць нашы народныя песнi?

— Так-так!.. Я з прыемнасцю наведваю шмат мерапрыемстваў у тэатры, фiлармонii, канцэртных залах, люблю вулiчныя выступленнi. I кожны раз заўважаю для сябе падабенства нашых народаў i культур.

Глеб ЛАБАДЗЕНКА.

Фота аўтара.

ПАСЛУХАЙЦЕ САРДЫНСКI ХОР!

Для тых, хто не наведаў выступленне ўнiкальнага хору, прапаную эксклюзiўную магчымасць пачуць iх спевы i нават паглядзець на вiдэа. Адрас майго сайта ў iнтэрнэце — www.lаbаdzеnkа.bу